Archief van een verdwenen monument

Kareol vrijwel zeker van monumentenlijst (Zandvoorts Nieuwsblad, januari 1979)

Het onderstaande artikel verscheen in het Zandvoorts Nieuwsblad van donderdag 4 januari 1979.

Vanwege ontbreken bestemming

Kareol vrijwel zeker van monumentenlijst

BLOEMENDAAL — Huize Kareol in Aerdenhout, dat in juni 1977 op de voorlopige rijksmonumentenlijst werd geplaatst, zal daar vrijwel zeker weer van verdwijnen. De staatssecretaris van CRM heeft daarover een brief geschreven aan de gemeente Bloemendaal en de stichting Kareol, die zich jarenlang heeft beijverd voor behoud. Aan de plaatsing van de monumentenlijst werd destijds de voorwaarde verbonden dat de stichting binnen twee jaar met concrete voorstellen zou moeten komen voor een zinvolle bestemming van het landgoed. Die bestemming is er echter nog steeds niet. Het lot van Kareol lijkt nu dus definitief bezegeld.

‘Het is triest, maar als niemand op het kritieke moment bereid blijkt zijn nek uit te steken, dan houdt ‘t gewoon op’, reageert de secretaresse van de stichting Kareol, mevrouw H. Slagter-Wieringa. Ze is teleurgesteld, evenwel niet ontgoocheld.

‘Zo iets groeit heel langzaam. We hebben ‘t wel aan voelen komen dat het deze kant uit zou gaan doordat we niets hard konden maken. De bestemmingen die afhankelijk waren van subsidie hadden we al laten vallen, doordat noch CRM noch onderwijs ‘t als een haalbare kaart beschouwden, gezien de achteruitsukkelende economische situatie. Er is geen geld voor. De gegadigden die overbleven waren stichtingen die voor de restauratie toch ook afhankelijk zouden zijn van subsidie, zoals het sociaal-pedagogisch centrum en de internationale school te Amersfoort. Wat de stichting 2000-3000 betreft: wel een wat vage beweging wellicht, maar in Frankrijk en in Vorden hebben ze ‘t toch ook gedaan. De bedoeling was er met zeven man in commune-vorm in te gaan wonen om het gebouw dan zelf te herstellen. Door de grote vernielingen aan en in Kareol werd dat echter wel heel moeilijk’.

Ruïne

Mevrouw Slagter blijft het vreselijk jammer vinden dat Kareol, ‘zoiets speciaals’ als ze het noemt, verloren gaat. ‘Maar je moet ook reëel zijn en je afvragen of het zin heeft nog langer door te zeuren over zo’n ruïne’.

Dat Kareol, de ‘burcht van Bunge’, er slecht aan toe is wordt door niemand ontkend. Sinds de plaatsing op de monumentenlijst zijn niet alleen ernstige beschadigingen toegebracht aan de buitenkant maar is ook het interieur grondig vernield dan wel gesloopt. Zo erg bleek de toestand vorig jaar reeds dat naar schatting drie ton nodig zou zijn om althans enige beschermende bouwkundige maatregelen te kunnen treffen.

‘En dat’, aldus mevrouw Slagter, ‘vonden we onverantwoord. Je kunt particulieren niet om zulke hoge bijdragen vragen zonder enige zekerheid op behoud’. Wat haar het meeste dwars zit is het feit dat ‘we elkaar blijkbaar niet in de hand kunnen houden om dit te voorkomen’. ‘Hetzelfde hebben we zien gebeuren bij Zomerzorg en Lindenheuvel maar het manifesteert zich natuurlijk ook bij lantaarnpalen en jonge boompjes, die zinloos vernield worden’.

Monumentenwet

Wat ze zich wel afvraagt is: wat doen we met de monumentenwet? ‘Die monumentenwet verwordt nu tot een manier om subsidie te krijgen als je een mooi pandje in stand wil houden. Ik geloof dat aanpassing aan de praktijk nodig is dan wel duidelijk zeggen: wat doen we. Bewaren we alleen die monumenten die niets kosten of verbinden we daar een onderhoudsplicht aan of een onteigening?’

Verzetsgroepen

Waar de stichting Kareol ten slotte feitelijk al haar hoop op gevestigd hield was een plan om in Kareol een woon/ontmoetingscentrum voor oud-verzetsmensen te vestigen. In Engeland bestaan reeds twee van dergelijke tehuizen. Oud-verzetsmensen, die alleen komen te staan doordat hun naasten wegvallen, blijken grote behoefte te hebben aan zo’n centrum, waar ze voldoende steun kunnen vinden bij elkaar.

Diverse groeperingen uit het voormalig verzet steunen het plan om ook in Nederland iets dergelijks van de grond te krijgen voor de volle honderd procent, zo weet mevrouw Slagter. Zij vreest echter dat de plannen voor een ‘Stichting Wilhelminahuis’, gevormd door samenwerkende oud-verzetsgroepen, voor Kareol te laat zullen komen. ‘Er zou een wonder moeten gebeuren om die plannen nog op tijd van de grond te laten komen’.

Financiën

Het ‘Wilhelminahuis’ vormde voor de stichting vooral de stevigste strohalm om zich aan vast te klampen omdat deze stichting nauwelijks financiële problemen heeft. Ook de eigenaren van Kareol, de heren Muller en Buyert, stonden niet onwelwillend tegenover het plan volgens mevrouw Slagter. Nadere besprekingen werden evenwel uitgesteld, in afwachting van een uitspraak van de Kroon op een beroepsprocedure, die de eigenaren twee jaar geleden aanspanden tegen het besluit van CRM om Kareol op de monumentenlijst te plaatsen. Deze uitspraak is er nog steeds niet, maar zal ongetwijfeld samenhangen met de door CRM gestelde voorwaarde van het vinden van een ‘zinvolle bestemming’. Nu deze bestemming nog niet concreet ter tafel ligt en Kareol derhalve weer van de monumentenlijst zal worden afgevoerd, lijkt het aannemelijk dat de eigenaren door de Kroon in het gelijk worden gesteld. Zoals bekend willen de eigenaren het gebouw slopen en er nieuwbouw voor in de plaats zetten. Nadat de heren Muller en Buyert Kareol hadden aangekocht werd een coöperatieve vereniging Parkwoning Kareol opgericht, teneinde de weg naar bewoning door meer gezinnen eenvoudiger te maken. De gedachten gaan uit naar geschakelde woningen dan wel appartementenbouw.

Oordeel

In zijn brief schrijft staatssecretaris G.C. Wallis de Vries dat de monumentenraad in overweging heeft gegeven hel huis aan de bescherming van de monumentenwet te onttrekken en dat hij daarover gaarne binnen twee maanden het oordeel van de raad der gemeente Bloemendaal zal vernemen. Een theoretische zaak, naar men mag aannemen, omdat ook de gemeente Bloemendaal niet enkele miljoenen uit de gemeentelijke la kan halen. Maar het oordeel zal de raad zeker geven, in de vergadering die vanavond, donderdag 21 december, om half acht begint.

Geplaatst door Roel van Rongen op 15-12-2012 11:26
Laatste wijziging was op: 23-12-2012 15:34